2026-03-17
Nowe badanie pokazuje lukę kompetencyjną między wiedzą a praktyką

Balcia Insurance przeprowadziła pierwsze badanie GenZ Insurance Literacy Study obejmujące 4 kraje bałtyckie, aby rozpocząć szerszą dyskusję na temat tego, jak dobrze młode pokolenie rozumie różne rodzaje ryzyka i potrafi nimi zarządzać. W Polsce zastosowany indeks wiedzy ubezpieczeniowej młodzieży wyniósł 47 punktów na 100, co wskazuje, że świadomość ubezpieczeniowa wśród młodych osób w wieku 13-21 lat jest jedynie umiarkowana. Co to oznacza w praktyce?

Balcia uważa, że rozmowy o ubezpieczeniach powinny zaczynać się wcześnie, aby kolejne pokolenie wchodziło w dorosłość wyposażone w wiedzę i ich zrozumienie. Z tego powodu firma postanowiła w krajach bałtyckich (w tym w Polsce) stworzyć GenZ Insurance Literacy Index. Przeprowadzone badanie, po raz pierwszy w regionie, w sposób systematyczny mierzy to, co młodzi ludzie wiedzą, myślą i jak zachowują się w kontekście ubezpieczeń.

Wielu młodych ludzi uważa, że ubezpieczenia są przeznaczone głównie dla dorosłych, ponieważ zwykle dotyczą domów, samochodów czy cennych przedmiotów. Wciąż funkcjonują też mity, że ubezpieczenia są skomplikowane, drogie i niezwiązane z codziennym życiem młodych osób. W rzeczywistości jednak młodzi ludzie każdego dnia stykają się z różnymi rodzajami ryzyka.

- Jako ubezpieczyciel dobrze wiemy, że nawet jazda na rowerze może spowodować szkody u innych osób, a uprawianie sportów ekstremalnych może prowadzić do urazów, których leczenie bywa kosztowne. Takie sytuacje mogą powodować stres i niepewność co do tego, co zrobić dalej - mówi Beata Grott, dyrektor polskiego oddziału Balcia Insurance, wskazując, że wiedza o ubezpieczeniach może dać młodym ludziom poczucie bezpieczeństwa. Dzięki temu mogą śmielej realizować swoje pasje, podróżować, próbować nowych sportów i prowadzić aktywne życie, wiedząc, że w nieprzewidzianych sytuacjach istnieje finansowa poduszka bezpieczeństwa.

Ogólny wynik indeksu w pozostałych krajach bałtyckich również jest umiarkowany - na Litwie wynosi on tyle samo co na Łotwie, czyli 44 punkty na 100, natomiast w Estonii jest jeszcze nieco niższy. W Polsce GenZ Insurance Literacy Index osiągnął 47 punktów, co jest najwyższym wynikiem w badaniu, jednak wciąż oznacza jedynie umiarkowany poziom zrozumienia.

Metodologia indeksu została opracowana we współpracy z ekspertami branży ubezpieczeniowej z czterech krajów oraz z niezależną firmą badawczą RAIT, tworząc unikalne podejście do oceny kompetencji ubezpieczeniowych młodych ludzi. Indeks jest zbudowany jako połączenie trzech kluczowych elementów: oceny wiedzy i zrozumienia ubezpieczeń, działań i praktycznych umiejętności podejmowania decyzji związanych z ryzykiem oraz postaw i motywacji młodych ludzi.

Indeks wykorzystuje przejrzystą pięciostopniową skalę:

• 0-19 punktów oznacza bardzo niski poziom wiedzy,
• 20-39 - niski,
• 40-59 - umiarkowany,
• 60-79 - umiarkowanie wysoki,
• 80-100 - wysoki.

Oznacza to, że wynik indeksu w Polsce znajduje się bliżej dolnej granicy poziomu umiarkowanego, co wskazuje na potrzebę wzmocnienia wiedzy i umiejętności młodych ludzi w tym obszarze.

- Od dawna w swoich działaniach koncentrujemy się na pokoleniach Gen Z i Alpha - młodych ludziach, którzy w najbliższych latach będą kształtować społeczeństwo i gospodarkę. Ten indeks pełni rolę mapy drogowej, pokazując, gdzie młodzi ludzie potrzebują największego wsparcia i wskazując kierunek działań, które pozwolą osiągnąć przynajmniej umiarkowanie wysoki poziom kompetencji ubezpieczeniowych do 2030 roku. Wierzymy, że naszym obowiązkiem jest przełamywanie utrwalonych mitów i edukowanie młodych ludzi - prostym językiem, przy użyciu odpowiednich treści i działań wspierających - tak, aby w przyszłości mieli zarówno wiedzę, jak i pewność w podejmowaniu mądrych decyzji - podkreśla Beata Grott.

Podstawowa wiedza jest, ale brakuje zrozumienia i umiejętności

W badaniu wzięło udział 3000 młodych osób z czterech krajów. Dane pokazują wyraźny trend we wszystkich analizowanych państwach - młodzi ludzie rozumieją podstawowe zasady ubezpieczeń, jednak brakuje im głębszego zrozumienia oraz pewności w korzystaniu z tych usług w codziennym życiu.

Ponad 30% młodych osób w Polsce deklaruje, że nie potrafiłoby wyjaśnić znajomemu, czym jest ubezpieczenie. Najsłabsze wyniki we wszystkich krajach dotyczą wymiaru oceniającego umiejętności i zachowania związane z ubezpieczeniami - czyli zdolności do podejmowania rzeczywistych decyzji, takich jak wybór odpowiedniej polisy czy zgłoszenie szkody.

W Polsce wynik w tym obszarze wynosi 25 punktów, czyli znacznie mniej niż poziom wiedzy teoretycznej, który osiąga 66 punktów. Podobna luka między wiedzą a umiejętnością jej zastosowania w praktyce występuje również w innych krajach: 29 punktów na Litwie, 27 na Łotwie i 23 w Estonii.

Jednym z niezależnych ekspertów zaangażowanych w badanie jest Agnieszka Danowska-Tomczyk, wykładowczyni Uniwersytetu Łódzkiego na kierunku Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna, która zwraca uwagę, że:

- W przypadku młodego pokolenia problemem nie jest już sama świadomość istnienia ubezpieczeń. Młodzi ludzie wiedzą, że są one potrzebne, ale znacznie trudniejsze okazuje się przełożenie tej wiedzy na konkretne decyzje - na przykład wybór polisy czy zrozumienie jej warunków. Dlatego edukacja w tym obszarze powinna opierać się na realnych sytuacjach z życia, które pozwalają zobaczyć, jak ubezpieczenia działają w praktyce, a nie tylko na poziomie definicji.

Jednym z kluczowych wniosków z badania jest to, że młodzi ludzie postrzegają ubezpieczenia jako ważne narzędzie bezpieczeństwa, jednak przejście do pełnego zrozumienia i praktycznego korzystania z nich wciąż się rozwija. Oznacza to, że głównym wyzwaniem na przyszłość nie jest przekonanie młodych ludzi o znaczeniu ubezpieczeń, ale raczej pomoc w zrozumieniu, jak działają one w realnych sytuacjach życiowych - jak wybrać polisę, co oznaczają jej warunki oraz co zrobić w przypadku zdarzenia objętego ubezpieczeniem.

Eksperci podkreślają, że najbardziej skutecznym podejściem w tym zakresie jest praktyczna edukacja finansowa oparta na realnych sytuacjach życiowych.

Przybliżanie edukacji młodym poprzez realne sytuacje

Balcia już teraz aktywnie angażuje się w różne inicjatywy i wydarzenia skierowane do młodych ludzi, promując zrozumienie ubezpieczeń w sposób atrakcyjny i dopasowany do ich potrzeb. Dane z indeksu staną się podstawą długoterminowych działań mających na celu wzmacnianie kompetencji ubezpieczeniowych młodego pokolenia.

Firma planuje rozwijać platformę cyfrową www.ktociekryje.pl, która już dziś oferuje interaktywne materiały edukacyjne w formacie i języku dostosowanym do młodych ludzi, odpowiadając na potrzebę praktycznej, opartej na realnych sytuacjach edukacji.

W Polsce publikacja raportu GenZ Insurance Literacy Index jest częścią szerszego projektu edukacyjnego i komunikacyjnego. Wyniki badania zostaną zaprezentowane podczas wydarzenia na uczelni, gdzie studenci będą mogli wspólnie z ekspertami analizować i interpretować dane dotyczące ich pokolenia. Balcia stawia na rozmowę z młodymi ludźmi o wynikach badania i ich własnych doświadczeniach związanych z ubezpieczeniami.

Spotkanie będzie także okazją do stworzenia materiałów do mediów społecznościowych - krótkich nagrań z reakcjami studentów na wyniki raportu oraz ich opiniami na temat ubezpieczeń. W kolejnych tygodniach wnioski z raportu będą pojawiać się w mediach, działaniach edukacyjnych oraz w kanałach społecznościowych Balcia jako punkt wyjścia do szerszej dyskusji o kompetencjach finansowych młodego pokolenia.

- W życiu młodych ludzi pojawia się wiele „pierwszych razów": pierwszy samochód, pierwsze wynajęte mieszkanie, pierwsza samodzielnie opłacona podróż. Także pierwszy kontakt z ubezpieczeniem. Wszystko to, obok procesu dorastania, może powodować niepokój, niepewność i wiele pytań bez odpowiedzi. Mamy możliwość - i odpowiedzialność - nie tylko zmniejszać ten niepokój, ale także poprawiać sytuację poprzez edukację kolejnego pokolenia. Każda młoda osoba, która rozumie, co ją chroni i dlaczego, przybliża nas do społeczeństwa, w którym decyzje finansowe podejmowane są świadomie, a nie przypadkiem lub dopiero po nieszczęśliwym zdarzeniu - podsumowuje Beata Grott, dyrektor polskiego oddziału Balcia Insurance. 

Nadesłał: AliDut